ايران و جشنواره‌هاي فيلم

چند وقتي هست كه ايران تونسته توي جشنواره هاي فيلم بين الملي موفقيتهايي كسب كنه ، مخصوصا توي چند سال اخير كه مخملباف و دخترش تونستند جوايز بين المللي معتبري رو كسب كنند، و به قول معروف افتخاري براي ايران كسب كنند، اما من از شنيدن اين خبرها خوشحال نميشم چون احساس ميكنم اين جايزه ها به هنر ايران نيست كه تعلق ميگيره ...
زمان صفويه و قاجاريه انگليسيها ماموران و جاسوسان خودشونو تحت عنوان تاجر ميفرستادند ايران، شاه ايران هم اصلا نميفهميد يه آدم معمولي اونهه مال و امكانات رو از كجا آورده و هدفش چيه ، زمان صفويه يكي از همين شاهها كه اسمش متاسفانه يادم نمياد دخترشو به عقد يكي از اين تجار در مياره ،اون مامور يا تاجر انگليسي هم دختر خانم رو ميبره لندن ، بعد از مدتي اون خانم انگليسي ياد ميگيره اسمش رو هم عوض ميكنه به ليدي فلان و بعد توي كارهاي شوهرش به اون كمك ميكنه و هر چند وقت يكبار مياد ايران به پدرش كه شاه ايران باشه اطلاعات غلط ميده و ازش اطلاعات ميكشه، يا زمان قاجاريه يه انگليسي تحت عنوان تاجر ميومده ايران و مثلا نفت ايران رو براي هفتاد سال ميخريده در عوضش يه پولي ميداده به شاه و يه سفر هم شاه و خدمشو ميبرده اروپا ميگردونده ، شاه هم خوشحال كه يك مايع سياه و بد بو رو فروخته ولي در عوضش يكماه تو فرنگ كيف كرده! خيلي راحت بعضي چيزها رو از ما ميگرفتند.
حالا برگرديم به زمان حال الان هر روز چيزي كه دارند از ما ايرانيها و بطور كلي شرقي ها ميگيرند ، آبرومونه ،‌ هر روز يه اتهام جديد توحش ، بي تمدني ، تروريست بودن عقب افتاده بودن ، از بيشتر افراد تبعه خاور ميانه هم توي فرودگاههاي آمريكا انگشت نگاري ميكنند و... اين وضع يك شبه بوجود نيومده ، با برنامه هاي خبري و تلوزيوني يكي دو ده اخير اين حالت رو بوجود آوردند و تصوير كريهي از مردم خاورميانه رو توي ذهن دنيا جا انداختند، اوايل فيلمها و داستانهايي مثل بدون دخترم هرگز رو ميساختند . يادمه قبلا هر وقت تلوزيون BBC خبر يا گزارشي از ايران پخش ميكرد ، بيشتر از خيابونها شلوغ و كثيف و روستاهاي عقب مونده فيلم‌برداري ميكردند هيوقت از يك خيابون خلوت و تر و تميز فيلم نميگرفتن. اما حالا وضع فرق كرده ، يك چيزي هست كه خيلي بيشتر از فيلمها و گزارشهاي تهيه شده توسط خارجيها توي بردن آبروي ايرانيها موثره و اونهم فيلمهاييه كه توسط خودمون تهيه ميشه ، اين فيلمها جايزه بين المللي هم ميگيره و به مردم دنيا معرفي ميشه، به نظر من خيلي بعيده كه فكر كنيم اين جوايز به خاطر محتواي هنري اين فيلمها بهشون داده شده ، چون همه اين فيلمها يك حالت دارند:
فليم باشو غريبه كوچك:داستان يك كودك بي كس و كار و جنگ زده در يك روستاي بدون امكانات شمال،فيلم زير درختان زيتون: داستان دختر و پسري كه بعد از زلزله رودبار و بعد از كشته شدن همه كس و كارشون ميخواستند ازدواج كنند و بقيه فيلمها مثل فيلم تخته سياه، سفر قندهار،خانه دوست كجاست و....
همه اين فيلمها توي روستاهاييه كه جاده نيست ماشين نيست ،آب لوله كشي نيست، همه اين فيلمها يكجوري عقب موندگي بدبختي و بعضا بي شعوري (مثل فيلم زير دختان زيتون كه طرف شب فاميلاش مرده بودند صبح ميخواست ازدواج كنه) وجدا بودن از قافله تمدن رو فرياد ميكنند. خوب اين ها هم چيزهاييه كه توي كشور وجود داره اما آيا فقط اينهاست؟ و چرا فقط اين نوع فيلمهاست كه جايزه ميگيره؟ اين مسئله مثل قضيه گداهاييه كه يك دست سوخته و بد شكل دارند و اونو در معرض نمايش ميگذارند تا كسي بهشون يه كمكي بكنه، به نمايش گذاشتن بيچاره‌گي مردم براي دريافت جايزه چه تفاوتي داره؟

كساني امثال مخملباف و دخترش سميرا اگه جايزشون به خاطر هنرشونه اگه از اين نوع موضوعات جدا بشن باز ميتونند اين جايزه ها رو دريافت كنند؟ اميدوارم اينطور نباشه اما من فكر ميكنم مخملباف و دخترش اين نكته رو ميدونند كه خارجيها به فيلمي از ايران نمره ميدن كه نشونه و تاييدي بر بدبختي ما باشه و براي دريافت جايزه به ساخت چنين فيلمهاي ادامه ميدن. حالا نميدونم آبروي كشور آيا كمتر از نفت كشور ارزش داره؟
مشكلات و عقبموندگيها جزئي از كشور ماست و ساخت فيلم شايد بتونه به كاهشش كمك كنه ، اما فيلمهاي جشنواره‌اي ما كه به اين موضوعات محدود ميشه نتيجه‌اي جز ساخت يك تصوير بد و نادرست از ايران توي ذهن مردم دنيا نداره، جايزه‌اي هم كه اين فيلمها ميگيرند به نظر من جاي خوشحالي و افتخار نداره چون اين موضوع منفيشونه كه جايزه ميگيره و نه قسمت هنري فيلم...

داريوش آگاه